Botanix – üsemleklər həm baqçaçılıq turında jurnal

tatar wersiəse

Üsemleklərne orlıqtan üsterü buyınça instruqsiə

Beryılğı üsemleklər

Küpyıllıq üsemleklər

Yəşel suğan

Uqrop, fenxel, tmin, anis

Paprika, pomidorlar həm baqlajan orlığın çəçü

Fasol, borçaq, soya, araxis h.b.

Ağaçlar həm quaqlar

Beryılğı üsemleklər

Beryılğı üsemleklərne aldan üsterü ɵçen ciŋel tufraq qullanığız (cir həm torf qatnaşı 1:0–3). Tuŋa torğan tɵrlərne aldan cılı cirdə üsteregez (fatir, oranjereyə, plenqa belən qaplanğan parnik) həm alarnı 15 maydan soŋ çığarıp utırtığız.

Sawıtnı tufraq belən tutırığız, ɵstən 2 sm urın qalırğa tieş. Orlıq qabın açıp orlıqlarnı bertigez tığızlıqta taratıp quyığız. Waq orlıqlarne (mək orlığı qədər) tufraq belən gel qaplamasağız, yaxşıraq bulır. Ere orlıqlarnı isə yuqa tufraq qaplamı (0,5 – 1 sm) belən kümegez.

Utırqaç, sawıtlarnı pıyala belən qaplağız (bu ğədəttə waq, cir belən qaplanmağan orlıqlarğa qağıla). Pıyalanı hər kɵnne 5–10 minutqa açıp quyığız. Berençe tamırçıqlar tişelep çıqqaç, yəş üsemleklərne yuqa tufraq qaplamı (1–2 mm) belən kümegez. Monnan soŋ pıyala quyu inde kirək tügel. Yəş üsemleklərgə kirəkle qədər yaqtı bulırğa tieş.

Orıqlarnı bik tığız utırtqan bulsağız, yəş üsemleklərneŋ 2 yafrağı çıqqaç alarnı berəmləp sawıtlarğa utırtırğa yarıy.

Waq orlıqlarnı (kinder) kümərgə kirəkmi, barı tik utırtudan soŋ cirne tırma belən tırmap quyarğa kirək. Kɵnbağış belən ququruznı ber tişekkə 5–10 sm tirənlekkə 2–3 orlıq utırtığız. Küp kenə ber yılğı üsemleklərne turıdan açıq cirgə utırtıp bula, əmma aldan üsterelgən üsemleklər 1–2 ay aldan çəçək atar.

Utırtu urını A – oranjereyə, parnik, fatir tərəzəse, temperatura: 20–25 oC B – açıq cirğa Sannar aylarnı aŋlata, – (tire) orlıqnıŋ küçerelməgənen aŋlata (orlıqlarnıŋ urınnarı üzgərmi).

Latinça isem Slowaqça isem Utırtu urını Utırtı waqıtı Utırtu
Ageratum mexicanum Agerát mexický A 1.-3. 5.
Agrostemma githago Kúkoľ poľný B 9.-10. / 4.
Amaranthus Láskavec B 4.
Antirrhinum majus Papuľka väčšia B 4.
Bidens ferulifolia Dvojzub metlinatý A 2.-3. 5.
Callistephus chinensis Astrovka čínska A / B 3. / 4. 4.-5.
Capsicum sp. Paprika A 3. 5.
Carthamus tinctorius Požlť farbiarska B 4.
Centaurea imperialis Nevädza cisárska B 4.
Crupina vulgaris Krupina obyčajná B 3.-4.
Convonvulus triocolor Pupenec trojfarebný B 4.
Cucurbis sp. Tekvica A / B 4. 5. / netreba
Cuphea lanceolata Kufea širokolistá A 3.-4. 5.
Dipsacus laciniatus Štetka laločnatá B 9.-11. / 2.-3.
Dorotheanthus bellidiformis Poludňovka sedmokrásková A 3.-4. 5.
Eragrostis abyssinica Milota habešská A 3.-4. 5.
Eschscholtzia californica Slncovka kalifornská A / B 3. / 4.
Felicia heterophylla A / B 3. / 4. 5.
Gazania rigens Gazánia ohnivá A 3.-4. 5.
Chrysanthemum coronarium Chrysamtémovka vencovitá B 4.
Ipomea purpurea Povojník purpurový B 4.
Lavatera trimestris Slezovec trojmesačný B 4.
Linum Ľan B 4.
Lopezia racemosa Lopézia strapcovitá A 3. 5.
Mirabilis jalapa Nocovka jalapská A / B 3. / 4. 5.
Nicandra physalodes Nikandra machovkovitá A 4. 5.
Nicotiana rustica Tabak dedinský A 3.-4. 5.
Nicotiana tabacum Tabak fajčiarsky A (2.-)3.-4. 5.
Nigella damascena Černuška damascénska B 4.
Nigella orientalis Černuška východná B 4.
Papaver rhoeas Mak vlčí A 9.-11. / 3.-4.
Papaver somniferum Mak siaty B 4.
Phalaris canariensis Lesklica kanárska B 4.
Portulaca grandiflora Portulaka veľkokvetá A 3.-4. 5.
Riccinus communis Ricín obyčajný A / B 3.-4. / 4. 5.
Salvia splendens Šalvia ohnivá A 2.-4. 5.
Solanum pseudocapsicum Ľulok paprikový A 3. 5.
Tagestes Aksamietnica A / B 4. 5.
Tithonia rotundifolia Titónia okrúhlolistá A / B 3.-4. / 4. 5.
Ursinia anethoides Urzínia kôprolistá A / B 4. 5.
Zea mays Kukurica siata B 4. 5.
Zinnia elegans Cínia pôvabná A / B 4. 5.
jednoročné okrasné trávy: Aegilops, Bromus, Hordeum, Lagurus ovatus jednoročné okrasné trávy: mnohoštet, stoklas, jačmeň, zajačí chostík A / B 4. 5. / netreba

Küpyıllıq üsemleklər

Küpyıllıq üsemleklər nəq beryıllıqlar sıman utırtıla. Barlıq küpyıllıqlarnı sez aldan uramda üsterə alasız (başta ağaç küləgəsendə, annarı açıq qoyaşlı cirdə).

Latinça Slowaqça Utırtu waqıtı Wegetatiw ürçetü
Achilea Rebríček 4. delením
Ajuga Zbehovec delením
Alisma Žabník 4.-5. delením
Alyssum Tarica 4. delením
Anemone Veternica 3.-4. delením
Anthemis tinctoria Ruman farbiarsky 4.
Aquilegia Orlíček 3.-5. delením
Aristolochia Vlkovec 4.-5.* delením
Aruncus vulgaris Udatník lesný delením
Asarum europaeum Kopytník európsky delením
Atropa bella-dona Ľuľkovec zlomocný 4.-5.
Batrachium Močiarka delením
Calendula officinalis Nechtík lekársky 3.-5.
Callitriche Hviezdoš delením
Campanula sp. Zvonček 3.-4. delením
Carex Ostrica 3.-4.* delením
Carlina Krasovlas 3.-4.
Convalaria Konvalinka delením
Corydalis Chochlačka delením
Dianthus Klinček 6.-8. delením
Digitalis Náprstník 6.-8. delením
Echinacea purpurea Echinacea purpurová 3.-5. delením
Echium Hadinec 9.-10., 3.-4.
Eleocharis Bahnička delením
Euphorbia Prýštec delením
Filago arvensis Bielolist obyčajný 3.-4.
Gaillardia ariasta Kokarda ohnivá 4. delením
Geranium Pakost 4.-5. delením
Hacquetia Hviezdnatec delením
Helianthus decapetalus Slnečnica delením
Hemerocallis Ľaliovka 4.* delením
Hepatica Pečeňovník delením
Hieracium Jastrabník 3.-4.* delením
Hosta x undulata Funkia delením
Hypericum Ľubovník 4.* delením
Chamomilla recutita Rumanček pravý 9.-11., 3.-4.
Inula Oman delením
Iris pseudoacorus Kosatec žltý 3.-4.* delením
Iris – ostatné druhy Kosatec – ostatné druhy 3.-4.** delením
Isopyrum Veterník 3.-4. delením
Jovibarba Skalnica delením ružíc
Juncus Sitina 3.-4.* delením
Lamiaceae – Acinos, Calamintha, Lamium, Teucryum, Thymus hluchavkovité – dušovka, marulka, hluchavka, hrdobarka, materina dúška 3.-4.* delením
Lemna, Wolfia Žaburinka, Wolfia delením
Leucanthemum Margarétka 3.-5. delením
Linum – vytrvalé druhy Ľan – vytrvalé druhy 3.-5. delením
Lupinus polyphyllus Lupína mnoholistá 3.-5. delením
Luzula Chlpaňa 3.-4.* delením
Lychnis Kukučka 3.-5. delením
Lysimachia Čerkáč delením
mäsožravé rastliny mäsožravé rastliny 4.-7. *** delením; in-vitro ***
paprade paprade celoročne *** delením; in-vitro ***
Phlox Flox delením
Plantago Skorocel 4.* delením
Primula Prvosienka 3.-4. delením
Pyrethrum parthenium Rimbaba obyčajná 4.-5.(-6.) delením
Ranunculus Iskerník 3. delením
Rudbeckia hirta Rudbekia srsnatá 3.-4. delením
Salvia – vytrvalé druhy Šalvia – vytrvalé druhy 3.-4. delením
Saxifraga Lomikameň 3.-4.* delením
Scutelaria Šišak 3.-4. delením
Sedum Rozchodník delením, koreňové, stonkové a listové odrezky
Sempervivum Rozchodnica delením ružíc
Silene Silenka 3.-5. delením
Sisyrinchium Mečovka 4. delením
Tragopogon Kozia brada 3.-4.
Trifolium Ďatelina 4.
Trollius altissimus Žltohlav najvyšší 3.-4. delením
Typha Pálka delením
Vicia Vika 4.-5.
Viola Fialka 4.-5. delením
vytrvalé trávy vytrvalé trávy 3.-5. delením
  • Yəşelçələr

Yəşel suğan

Orlıqlarnı tirən bulmağan (0,5 smğa qədər) tütəlgə aprel-mayda yəki awğustta çəçegez. Tütəlne dımlı həm çüpsez totığız (ğɵmümən bu tişelep çıqqanda mɵhim). Annarı suğan taləpçən tügel. Ul quyı tɵrkemnər belən üsə, alarnı 2–3 yılda bülep ayırım utırtırğa kirək. Qış citkənçə suğannı qazıp alıp (yaqınça 10 sm tufraq belən) çığarırğa bula, annarı anı beraz qorıtıp, yort yanında berniçə qatqa (ber berse ɵstenə) salıp tɵşkən yafraqlar belən qaplap quyarğa bula. Qış kɵne (salqın waqıtta – deqəbrdən fewralgə qədər) suğançalarnı atna sayın çığarıp 2–3 kɵngə 10˚S cılığa kertep torığız. Annarı alarnı berər sawıtqa utırtıp tərəzə tɵbenə (eçke yaqtan) quyığız. Yaqınça ber atnadan yəşel suğan tişelep çığa başlıy həm ber ay eçendə sez S witaminına bay yəş suğan aşıy alasız.

Uqrop, fenxel, tmin, anis

Orlıqlarnı apreldə yə ayırım bulıp, ya ikençe üsemlek bulıp (məsələn, kişer arasına) utırtığız. Qalğan qaraw barı tik çüp utawda həm waqıt-waqıt su sibüdə tora. Qıyar sezonında qıyarnı tozlağanda uqropnı da qullana alasız. Wegetatsiə waqıtında tmin yafraqların aşqa, salatqa, həm it yanına ğərnir bularaq qullanıp bula. Fenxel, tmin həm anis orlıqlarınnan bik faydalı çəy yasap bula. Bu çəy ğazlardan həm başqa aşqazan awırularınnan yərdəm itə. Kɵz kɵne fenxel, tmin həm petruşqa tamırların yəşelçə aşına salıp bula.

Paprika, pomidorlar həm baqlajan orlığın çəçü

Martnıŋ ikençe yartısında 2–3 orlıqnı balçıq tufraqlı sawıtqa (6–8sm diametrda, 8 sm yəki kübrək bieklektə) utırtıp quyığız. Sawıtlarnı yaqtı, əmma bik cılı bulmağan urınğa (bülmə cılılığı citə) quyığız. Bik cılıda totsağız, annarı açıq cirgə utırtqanda üsemleklər çıdamıy ala. Üsemleklərne 15 mayğa qədər fatirda üsteregez, annarı alarnı tütəlgə utırtığız.

Fasol, borçaq, soya, araxis h.b.

Fasol, borçaq, soya turıdan açıq cirgə utırtıla. Araxisnı, pomidor üstergən sıman, aldan üsterergə kirək. Awıru həm qortqıçlar taraluı arqasında alar ber urında 3–6 yıldan da ozağraq utırtılmasqa tieş.

Tɵr Utırtu Orlıq cıyu waqıtı
waqıt tirənlek (sm) metod
Quaqlı Fasol (orlıqqa) 5.-6. 5 çoqır arasında 40×40 sm ara 7.-10.
Quaqlı Fasol (quzaqlar) 5.-7. 5 çoqır arasında 40×40 sm ara quzaqlar 6.-10.
Uralğan Fasol 5. 6–8 çoqır arasında 80×80 sm ara 8.-10.
Soya 1.-5.5. 4–5 40 sm aralı rətlərgə, ber rəttə üsemleklər arası 5 sm 9.-10.
Araxis aldan üsterergə (3.-4.), açıq cirgə (5.); yaxşı uŋış ɵçen parnik yəki oranjereyə kirək, fatirda yış qına awırıy 2 çoqır arasında 40×40 sm ara, tufraq hawağa bay bulırğa tieş, çɵnki çəçək atudan soŋ quzaqları cirgə kümelə 8.-9.(-12.)
Çeçewitsa 4.-5. 4 25 sm aralı rətlərgə, ber rəttə üsemleklər arası 5 sm 8.-9.
  • Ağaçlar həm quaqlar

Orlıqlarnı beryıllıq üsemleklər sıman çəçələr. Ber genə ayırması bar. Tuŋudan qurıqmağan tɵrlərneŋ orlıqlarnı ɵşep alırğa tieş. Şuŋa kürə suıq məesir itsen ɵçen alarnı mart-apreldə utırtıp, baqçada yəki tış yağınnan tərəza tɵbendə qaldırığız.

Tuŋudan qurıqmağan tɵrlərne (fatirda – aqətsiə, ewqəlipt, protey, lawr) beryıllıqlar kebek ük utırtığız, həm alarnı 20–25˚S temperaturada totığız.

Utırtu tirənlege orlıq zurlığınnan tora. Waq ewqəlipt orlıqların cir belən qaplamıylar, ə barı tik bastırıp qına quyalar. Başqa waq orlıqlarnı neçkə cir qaplamı belən qaplıylar. Zurraq orlıqlarnı (imən, zəytün) 3–5 sm tirənlekkə utırtalar. Zur orlıqlarnı (qaştan, çikləwek) 5–10 sm tirənlekkə utırtalar.

««« Uzğan məqələ: Ğəcəyep Welwiçiə (Welwitschia mirabilis) – tere qazılmanı üsteregez

Çərşəmbe 4.11.2009 12:34 | Bastıru | Ekzotik üsemleklər

KPR klubı turında

KPR – Üsemlek qarawçılar klubı Slowakiya
KPR üsemlek qarawçılar klubı – xalıqara baqçaçılar oyışması. Kübrək uqırğa...
Üsemleklərne ürçetü həm üsterü təcribəse belən büleşegez. Monıŋ turında məqələ yazıp anı Botanix jurnalında tuğan telegezdə yazığız! Kübrək məğlümat alır ɵçen bezneŋ belən elemtəgə keregez.