Ботаникс - маҷалла дар бораи ниҳолҳо ва боғдорӣ

Botanix English Edition

Дастури рӯёнидан ва парвариш кардани ниҳолҳо аз тухмҳо

Яксолаҳо

Бисёрсолаҳо

Сабзавот

Пиёзи-бурранда

Укроп, розиёна, зира, анисун

Қаламфур, помидорҳо ва бодинҷон (боқлажон) – коштани тухмҳо

Бақолиҳо – лӯбиё, нахуд, соя, чормағзи заминӣ (бодоми заминӣ, чормағзи чинӣ)

Дарахтон ва буттаҳо

Яксолаҳо

Барои рӯёнидани пешакии яксолаҳо аз моддаҳои сабук истифода баред (хок ва торф 1:0–3). Намудҳое, ки ба сардӣ тобовар нестанд бояд пешаки дар маконе (хона, гармхонае ки бо материали пластикӣ пӯшонида шуда бошад) ва баъд аз 15 май онҳоро ба берун кӯчонед.

Гулдонро бо хок бо назардошти об резӣ 2 см пур кунед. Пакети тухмҳоро кушоед ва онро ба тамоми гулдон резед. Тухмҳои хурдро (баробари донаҳои ҷуворимакка) беҳтараш нарезед. Тухмҳои калонро бо як қабати сабук ё тунуки хок (0,5–1 см) пӯшед.

Пас аз коштан гулдонро бо як шиша пӯшед (хусусан ин барои тухмҳои майда лозим аст, ки онҳо бо хок пӯшида нашудаанд). Ҳар рӯз шишаро ба муддати 5–10 дақиқа аз болои гулдон гиред. Вақте, ки якум решаҳо ба сабзидан шурӯъ мекунанд ва пайдо мешаванд, ниҳолчаҳои ҷавонро бо як қабати сабуки хок (1–2 мм) пӯшед ва бо шиша дигар онро маҳкам накунед. Ба ниҳолҳои ҷавон миқдори кифояи нур лозим аст.

Агар Шумо тухмҳоро хеле наздик коштаед, дар ҳолати рушди ниҳолҳои ҷавон бо 2 баргаҳои ҳақиқӣ Шумо метавонед онҳоро ба гулдонҳои алоҳида тақсим кунед.

Тухмҳои хурдро (кутон) бо хок пӯшидан лозим нест, ҳадди ақал баъд аз коштан хокро бо чангак бологардон кунед. Офтобпараст ва ҷуворимаккаро ба ҳар ҷӯяк 2–3 тухм гузошта, ба чуқурии 5–10 см коштан мумкин аст. Шумо бисёр намудҳои ниҳолҳои яксоларо пешаки метавонед рӯёнед ва ё бевосита ба замин коред, ин интихоби худи Шумо аст. Ниҳолҳои пешаки парваришшуда 1–2 моҳ пеш мерӯянд.

Ҷойи зироат: A – гармхона, парник, равзанаи хона, ҳарорати 20–25 oC Б – бевосита ба замин Рақамҳо моҳҳо солҳоро ишора мекунанд, – (тире) мазмуни онро дорад, ки ниҳоли тухмӣ аз як ҷо ба ҷои дигар кошта шавад (тухмҳоро бевосита ба ҷойи доимӣ коштан лозим аст).

Номи лотинӣ Номи словакӣ Макони коштан Мӯҳлати коштан Шинонидан
Ageratum mexicanum Agerát mexický A 1.-3. 5.
Agrostemma githago Kúkoľ poľný B 9.-10. / 4.
Amaranthus Láskavec B 4.
Antirrhinum majus Papuľka väčšia B 4.
Bidens ferulifolia Dvojzub metlinatý A 2.-3. 5.
Callistephus chinensis Astrovka čínska A / B 3. / 4. 4.-5.
Capsicum sp. Paprika A 3. 5.
Carthamus tinctorius Požlť farbiarska B 4.
Centaurea imperialis Nevädza cisárska B 4.
Crupina vulgaris Krupina obyčajná B 3.-4.
Convonvulus triocolor Pupenec trojfarebný B 4.
Cucurbis sp. Tekvica A / B 4. 5. / netreba
Cuphea lanceolata Kufea širokolistá A 3.-4. 5.
Dipsacus laciniatus Štetka laločnatá B 9.-11. / 2.-3.
Dorotheanthus bellidiformis Poludňovka sedmokrásková A 3.-4. 5.
Eragrostis abyssinica Milota habešská A 3.-4. 5.
Eschscholtzia californica Slncovka kalifornská A / B 3. / 4.
Felicia heterophylla   A / B 3. / 4. 5.
Gazania rigens Gazánia ohnivá A 3.-4. 5.
Chrysanthemum coronarium Chrysamtémovka vencovitá B 4.
Ipomea purpurea Povojník purpurový B 4.
Lavatera trimestris Slezovec trojmesačný B 4.
Linum Ľan B 4.
Lopezia racemosa Lopézia strapcovitá A 3. 5.
Mirabilis jalapa Nocovka jalapská A / B 3. / 4. 5.
Nicandra physalodes Nikandra machovkovitá A 4. 5.
Nicotiana rustica Tabak dedinský A 3.-4. 5.
Nicotiana tabacum Tabak fajčiarsky A (2.-)3.-4. 5.
Nigella damascena Černuška damascénska B 4.
Nigella orientalis Černuška východná B 4.
Papaver rhoeas Mak vlčí A 9.-11. / 3.-4.
Papaver somniferum Mak siaty B 4.
Phalaris canariensis Lesklica kanárska B 4.
Portulaca grandiflora Portulaka veľkokvetá A 3.-4. 5.
Riccinus communis Ricín obyčajný A / B 3.-4. / 4. 5.
Salvia splendens Šalvia ohnivá A 2.-4. 5.
Solanum pseudocapsicum Ľulok paprikový A 3. 5.
Tagestes Aksamietnica A / B 4. 5.
Tithonia rotundifolia Titónia okrúhlolistá A / B 3.-4. / 4. 5.
Ursinia anethoides Urzínia kôprolistá A / B 4. 5.
Zea mays Kukurica siata B 4. 5.
Zinnia elegans Cínia pôvabná A / B 4. 5.
jednoročné okrasné trávy: Aegilops, Bromus, Hordeum, Lagurus ovatus jednoročné okrasné trávy: mnohoštet, stoklas, jačmeň, zajačí chostík A / B 4. 5. / netreba

Бисёрсолаҳо

Усули зироати тухмҳои ниҳолҳои бисёрсола монанд ба ниҳолҳои яксола аст. Ҳамаи навъҳои бисёрсолаҳоро Шумо метавонед дар берун зироат кунед (аввал дар нимсояҳои дарахтон, дертар дар офтоби кушод).

Лотинӣ Словакӣ Мӯҳлати шинонидан Паҳншавии нашъунамоӣ
Achilea Rebríček 4. delením
Ajuga Zbehovec delením
Alisma Žabník 4.-5. delením
Alyssum Tarica 4. delením
Anemone Veternica 3.-4. delením
Anthemis tinctoria Ruman farbiarsky 4.  
Aquilegia Orlíček 3.-5. delením
Aristolochia Vlkovec 4.-5.* delením
Aruncus vulgaris Udatník lesný delením
Asarum europaeum Kopytník európsky delením
Atropa bella-dona Ľuľkovec zlomocný 4.-5.  
Batrachium Močiarka delením
Calendula officinalis Nechtík lekársky 3.-5.  
Callitriche Hviezdoš delením
Campanula sp. Zvonček 3.-4. delením
Carex Ostrica 3.-4.* delením
Carlina Krasovlas 3.-4.  
Convalaria Konvalinka delením
Corydalis Chochlačka delením
Dianthus Klinček 6.-8. delením
Digitalis Náprstník 6.-8. delením
Echinacea purpurea Echinacea purpurová 3.-5. delením
Echium Hadinec 9.-10., 3.-4.  
Eleocharis Bahnička delením
Euphorbia Prýštec delením
Filago arvensis Bielolist obyčajný 3.-4.  
Gaillardia ariasta Kokarda ohnivá 4. delením
Geranium Pakost 4.-5. delením
Hacquetia Hviezdnatec delením
Helianthus decapetalus Slnečnica delením
Hemerocallis Ľaliovka 4.* delením
Hepatica Pečeňovník delením
Hieracium Jastrabník 3.-4.* delením
Hosta x undulata Funkia delením
Hypericum Ľubovník 4.* delením
Chamomilla recutita Rumanček pravý 9.-11., 3.-4.  
Inula Oman delením
Iris pseudoacorus Kosatec žltý 3.-4.* delením
Iris – ostatné druhy Kosatec – ostatné druhy 3.-4.** delením
Isopyrum Veterník 3.-4. delením
Jovibarba Skalnica delením ružíc
Juncus Sitina 3.-4.* delením
Lamiaceae – Acinos, Calamintha, Lamium, Teucryum, Thymus hluchavkovité – dušovka, marulka, hluchavka, hrdobarka, materina dúška 3.-4.* delením
Lemna, Wolfia Žaburinka, Wolfia delením
Leucanthemum Margarétka 3.-5. delením
Linum – vytrvalé druhy Ľan – vytrvalé druhy 3.-5. delením
Lupinus polyphyllus Lupína mnoholistá 3.-5. delením
Luzula Chlpaňa 3.-4.* delením
Lychnis Kukučka 3.-5. delením
Lysimachia Čerkáč delením
mäsožravé rastliny mäsožravé rastliny 4.-7. *** delením; in-vitro ***
paprade paprade celoročne *** delením; in-vitro ***
Phlox Flox delením
Plantago Skorocel 4.* delením
Primula Prvosienka 3.-4. delením
Pyrethrum parthenium Rimbaba obyčajná 4.-5.(-6.) delením
Ranunculus Iskerník 3. delením
Rudbeckia hirta Rudbekia srsnatá 3.-4. delením
Salvia – vytrvalé druhy Šalvia – vytrvalé druhy 3.-4. delením
Saxifraga Lomikameň 3.-4.* delením
Scutelaria Šišak 3.-4. delením
Sedum Rozchodník delením, koreňové, stonkové a listové odrezky
Sempervivum Rozchodnica delením ružíc
Silene Silenka 3.-5. delením
Sisyrinchium Mečovka 4. delením
Tragopogon Kozia brada 3.-4.  
Trifolium Ďatelina 4.  
Trollius altissimus Žltohlav najvyšší 3.-4. delením
Typha Pálka delením
Vicia Vika 4.-5.  
Viola Fialka 4.-5. delením
vytrvalé trávy vytrvalé trávy 3.-5. delením
  • Сабзавот

Пиёзи-бурранда

Тухмҳоро моҳҳои апрел-маё ё дар август ба замин ба чуқурии (то 0,5 см) бевосита ба ҷӯяк коред. Ҷӯяки зироатро аз алафҳо тоза кунед (хусусан барои калон шудани ниҳол хеле зарур аст) ва онро нам нигоҳ доред. Баъдан пиёзи-бурранда лозим нест. Вай пӯстаи ғафсро пайдо мекунад, ки онро метавонед як маротиба дар 2–3 сол ҷудо карда аз нав коштан мумкин аст.

То омодани зимистон Шумо метавонед пиёзи-бурранда (решаро) ба чуқурии (тақрибан 10 см) замин гӯронед, ва онро барои хушк шудан (дар якчанд қабат яке дар болои дигаре) дар назди хона гузоред ва болояшро бо баргҳои рехта маҳкам кунед. Дар зимистон (дар обу ҳавоӣ сар: аз декабр то феврал) ҳар ҳафта решаҳои пиёзи-буррандаро гиред ва онҳоро ба мӯҳлати 2–3 рӯз дар ҳарорати 10 oC гузоред. Баъдан онҳоро ба гулдонҳо гузошта дар назди равзана (аз тарафи дарун) дар хона нигоҳ доред. Тақрибан баъд аз як ҳафта пиёзи-бурранда «месабзад» ва дар давоми як моҳ Шумо метавонед парҳои тозаи пиёзро, ки аз витамини С бой ҳастанд ҷамъоварӣ намоед.

Укроп, розиёна, зира, анисун

Тухмҳоро моҳи апрел алоҳида кошта лозим аст, ё чун зироати миёна коштан лозим аст, мисол ба сабзӣ. Нигоҳубини баъди ин тоза кардани алафҳои бегона ва об додан аст. Дар давоми фасли бодиринг Шумо метавонед сабзаҳои укропро ба бодиринг дар вақти консервкуни (мӯҳркунӣ) илова намоед. Дар вақти зироат баргҳои зираро метавонед ба шӯрбо, хуришҳо, инчунин ба гарнири гӯшт илова намоед. Аз тухмҳои розиёна, зира ва анисун Шумо чойи фоиданок аз «газ» ва ба дигар мушкилиҳо ҳазм фоиданокро омода кунед. Тирамоҳ Шумо метавонед решаҳои розиёна ва зираро (чун ҷаъфарӣ) барои истифодаи онҳо дар шӯрбоӣ сабзавотӣ, гирдоварӣ намоед.

**Қаламфур, помидорҳо ва бодинҷон (боқлажон) – коштани тухмҳо **

Дар як гулдон (диаметраш 6–8 см, баландиаш тақрибан 8 см, метавонад калонтар бошад), бо хоки нам пуркардашуда, дар нимаи дуюми март 2–3 тухмро гузоред. Гулдонҳоро дар ҷойҳои равшан ва на он қадар гарм гузоред (ҳарорати хонаи оддӣ кифоя аст). Ҳарорати хеле баланд рост намеояд, чун ниҳолҳо дар вақти аз як ҷо ба ҷои дигар гузоштан ба тағйироти ҳарорат тоб наоварданашон мумкин аст. Ниҳолҳоро дар хона то 15 май дар хона нигоҳ доред, баъдан онҳоро бевосита ба ҷӯякҳо коштан мумкин аст.

Бақолиҳо – лӯбиё, нахуд, соя, чормағзи заминӣ (бодоми заминӣ, чормағзи чинӣ)

Лӯбиё, нахуд, соя бевосита бидуни шинонидани пешакӣ кошта мешаванд. Бодоми замини ва ё арахис пешаки чун помидорҳо сабзонидан зарур аст (ба боло нигаред). Аз сабаи паҳн шудани касалиҳо ва зиёноварон муддати 3–6 сол дар як ҷо онҳо набояд зироат шаванд.

Намуд Сабзонидан Мӯҳлати ҷамъоварии тухмҳо
  Мӯҳлан чуқури бо см усул  
Лӯбиёи буттагӣ (ба тухм) 5.-6. 5 дар лона фосила 40×40 см 7.-10.
Лӯбиёи буттагӣ (ба қӯзапунба) 5.-7. 5 дар лона фосила 40×40 см қӯзапунбаҳо 6.-10.
Лӯбиёи болорав 5. 6–8 фосила 80×80 см 8.-10.
Соя 1.-5.5. 4–5 дар сафҳо дар фосилаи 40 см, фосила байни ниҳолҳои дар саф 5 см 9.-10.
Бодоми заминӣ (арахис) пешаки рӯёнидан 3.-4., ниҳоли тухмиро дар ҷойи лозими баъдан шинонед 5.; барои ҳосили хуб парник ё гармхона лозим аст; дар хона шабнами ордӣ хеле ҳамла мекунад 2 дар лона фосила 40×40 см, хок хуб ҳаводода шуда бошад, чун пас аз нашъунамо қӯзапунбаҳо дар замин пӯшида мешаванд 8.-9.(-12.)
Марҷумак-Чечевитса 4.-5. 4 дар сафҳо дар фосилаи 25 см, фосила байни ниҳолҳои дар саф 5 см 8.-9.
  • Дарахтон ва буттаҳо

Зироати тухм мисли яксолаҳо аст, танҳо як фарқияте дорад. Тухмҳои навъҳои ба сардӣ тобовар бояд ях бандан. Барои ҳамин онҳоро дар марте-апрело ва онҳоро дар ягон ҷо дар боғ ё токи берунии равзанаи хона гузоред, барои он, ки сардӣ ва ҳарорати паст ба онҳо таъсире расонида тавонад.

Навъҳои тухмҳои ба сардӣ тобнаоваранда (дар хона – акасияҳо, уқоқия, эвкалиптусҳо, Protea, лавр (баргбӯ,…) мисли яксолаҳо шинонед ва ниҳоли тухмиро дар ҳарорати тақрибан 20–25 oC нигоҳ доред.

Чуқурии коштан аз ҳаҷми тухмҳо вобаста аст. Тухмҳои хурди эвкалиптусҳоро намерезанд, танҳо ба замин фишор дода мешаванду халос. Дигар тухмҳои хурдро бо бо қабати тунуки замин мерезанд. Тухмҳои бузургтарро (булутҳо, зайтунҳо) ба чуқурии 3–5 см шинонида мешаванд. Тухмҳои бузургро (шоҳбулутҳо, чормағзҳо) ба чуқурии 5–10 см мешинонанд.

««« Матни баъдӣ: Кивано - Cucumis metuliferus Матни қаблӣ: Шинонидани пиёзгулҳо ва ниҳолҳо »»»

Душанбе 1.6.2009 11:23 | Чоп | Ниҳолҳои аҷиб, Дастури рӯёнидан ва парвариш

About KPR

Logo of KPR - Gardeners Club Slovakia
KPR - Gardeners Club is an international gardener's organization. Read more...
Share your experiences about the growing of plants. Write an article about gardening, plants, the growing of plants etc. and publish it in your own language edition of our journal Botanix! Contact us for further details.