Ботаникс - маҷалла дар бораи ниҳолҳо ва боғдорӣ

Botanix English Edition

Дарахти нонӣ Artocarpus odoratissimus

Ба оидаи дарахти нонӣ (Artocarpus) тақрибан 60 навъи дарахтони ҳамешасабзӣ тропикӣ аз оилаи тутмонандҳо (Moraceae) таалуқ доранд, ки аз Ҷанубу-Шарқии Осиё ва ҷазоири уқёнуси Ором сарчашма гирифтаанд. Онҳо ба дарахти анҷир (Ficus) алоқаманд мебошад. Яке аз намоёнтарин ва бештар парваришшудатарин аз онҳо дарахти нонӣ (Artocarpus altilis) мебошад. Ба ҳамин оила боз якчанд намудҳои дигар таалуқ доранд, ки буттаҳо ва дарахтони мевадиҳанда мебошанд, мисол: Артокарпуси оддӣ (Artocarpus communis), (Ваҳшӣ) чемпедак (Artocarpus integer), Ҷекфрут (дарахти нонии гуногунбарга) (Artocarpus heterophyllus) ва Маранг ё тарап (Artocarpus odoratissimus).

Дар ин мақола мо як намудеро – Artocarpus odoratissimus шинос мекунем, ки макони пайдоиши он ҷазираи Борнео (Индонезия) мебошад, аммо барои ниёзи маҳаллӣ дар кишварҳои ҳамсоя ба монанди (Малайзия, Таиланд, Филиппин) низ парвариш мешавад. Дар ватани худ ин намуд чун: Атау, Кейран, Лолой, Маданг, Маранг, Пи-иен, Пинган, Тарап, Терап, Ханун сампалор (Atau, Keiran, Loloi, Madang, Marang, Pi-ien, Pingan, Tarap, Terap, khanun sampalor) машҳур аст. Аммо берун аз ин ҷойҳо машҳур ва шинос нест. Дар табиат ин намуд дар заминҳо регистон дар ҷангалҳои аз сатҳи ва соҳили баҳр 1000 метр баланд буда мерӯяд.

Дарахти нонӣ то 25 метр мешавад, ва баргҳояш 16–50 см дарози ва 11–28 см васеъ паҳн мебошанд. Ин ниҳол якпоя, яъне якҷинса мебошад ва барои ҳосил додани танҳо як ниҳол кифоя аст. Меваҳои ба тухммонанд пӯстаи сабз доранд, дарозиаш 16 см ва бараш 13 см. Вазнаш тақрибан 1 кг. Меваҳоро хом ё пухта истеъмол мекунанд. Ҳамеша пеш аз истеъмол тухмҳоро коркарди ҳароратӣ лозим аст. Дарахтони нонӣ як маводи истеъмолии муҳим барои аҳолии Осиё Ҷанубу-Шарқӣ мебошад. Мағзи мева сафед, хеле ширин, обдор, хушбӯй, хеле хушмазза, ки дуриан (Durio, ах ҳама бадбӯйтарин мева дар ҷаҳонро) ба хотир меорад, аммо бо муқоиса бо ин бадбӯйиро паҳн намекунад.

Дарахти нонӣ Artocarpus odoratissimus бо ёрии тухмҳо зиёд карда мешавад. Тухмҳои тоза қобилияти тез рӯйидан ва дар давоми як ҳафта калон шуданро доранд. Дар натиҷаи санҷиши рӯйиш, ки мо дар Борнео гузаронидем, аллакай баъд аз 3 ҳафтаи захиракунӣ тухмҳо қобилияти рӯйиши худро гум мекунанд. Барои ҳамин тухмҳоро фавран шинонидан лозим аст, беҳтараш дар замини регдор ва обгузарон. Зиёдкунии пайвандӣ (пайвандӣ, найча) на он қадар муваффақ аст. Аз касалиҳо ва зиёноварон дарахти нонӣ на ҳамеша осеб мебинад.

Пайдоиши тропики дарахти нониро ба назар гирифта, гуфтан мумкин аст, ки ин намуд ба сардӣ тобовар нест. Ҳарорати минималии на бояд аз 7 °C паст шавад. Ин мазмуни онро дарод, ки дар шароитҳои мо онро танҳо дар хона ва гармхонаҳо парвариш кардан мумкин аст.


««« Матни баъдӣ: Мо садафи хӯрокро (Pleurotus ostreatus) парвариш мекунем Матни қаблӣ: Черимойя (Annona cherimola) »»»

Чоршанбе 10.6.2009 10:01 | Чоп | Занбурӯғҳои хурданӣ

About KPR

Logo of KPR - Gardeners Club Slovakia
KPR - Gardeners Club is an international gardener's organization. Read more...
Share your experiences about the growing of plants. Write an article about gardening, plants, the growing of plants etc. and publish it in your own language edition of our journal Botanix! Contact us for further details.