Botanix – ösimdikter jäne baqbanşılıq twralı jwrnal

Qazaq boljamı

Nicotiana glauca temekisi – perspetïvti balkon ösimdigi

fotoswret

Kök temeki

Adamnıñ ne bir jaña, keremet, kündelikte bolıp jatpaýtın närselerge ıntası şeksiz. Kez kelgen äwesker baqbanşı oziniñ bağında jaña, ğajap, olmen qosa äli eşkimde jok birdeñe ösirisi keledi… Sondıqtan äwesker baqbanşılardıñ „ıntasın qandırw“ üşin olarğa köptegen jaña gülder usınıladı. Biraq köbinde kommercïyalıq jağına kelsek, jaña ösimdikter tek ğana „qarapaýım assortïment“ bop qaladı.

fotoswret

Kök temeki

Soñğı onjıldıqtardıñ eñ köp gülderdin jaña şıqqan türleri paslen (Solanaceae) tuqımdasına jatadı. Eñ tanımalı bolğandar ol petwnyalar, swrfïnïyalar, mïllïon bellz (million bells). Olardıñ tabıs etken qupïyası tez öswi, erte güldewi (urıqtarmen köbeýtse 3 aýdıñ işinde, saptar arqılı köbeýtse olar qolma-qol güldeýdi), sonımen birge ösirw jağdaýına qapapaýımdılığında jatır. Ärïne, olarğa eñ jaqsısı kün aşıq jerde öskeni, biraq salqın, kölenki jerde de olar özin jaqsı sezedi.

Biraq bizdiñ aýmaqta paslen tuqımdas ösimdikteri ärqaşanda sondaý jaqsı atağına ïye bolğan joq. Mısalı, kartoppen qızanaqtı eske salsaq, aldımen olar tek ğana sändik ösimdikter retinde ösirilgen. Osı ösimdikterdi tağam retinde paýdalanwğa bolatın degen alğaşqı ïndïkacïyalar paýda bolğanda, olarğa erekşe senimsiz qarağan. Biraqta köp uzamaý olar tez taraldı da köp jerdegi kündelikti dästwrli türde paýdalanğan ösimdikterdi ığıstırıp tağamnıñ negizi bop şığa keldi.

fotoswret

Osı nömirde biz Oñtüstik Amerïkadan şıqqan, dästürli emes, balkonda ösetin türi retinde kökşil sur temekiniñ (tabak sïzıý) (Nicotiana glauca) ağaşımen tanısamız. Bizdiñ aýmaqta ol tez ösetin buta, tipti kişkene ağaş dep atawğa boladı. Urıqtan şıqqan ösimdik 2 aýdan keýin güldeý bastaýdı. Eseýgen ağaşta butaqtarı bir aýdıñ işine 50–70 santïmetrge ösedi.

Atawına säýkes ösimdiktiñ üsti kümisti naletpen bürkelingen. Sondıqtan ösimdikke qajetsiz tïyuge bolmaýdı, olaý bolsa üstindegi naletı jenil sürtilip ösimdiktiñ üsti jağımsız aşıq jasıl tüske aýnaladı. Kümisti forması jumırqağa uqsas japıraqtarı ayağı jağında uştaladı. Butaqtardıñ uşında 20–40 sarı qubırlı japırağı bar gül şoğır ösedi. Olardıñ uzındığı 3–3,5 sm al eñi mölşeri 0,5 sm. Güldew basında jïyegi aşıq jasıl bop özderi aşıq sarı boladı, güldep bitken soñ olar küñgirt sarı boladı. Osı türdiñ tağı bir aýırmaşılığı güldep bolğan gülderi sändi bop qala beredi. Mısalı petwnyadan özgeligi, olar güldep bolğan soñ da gülderi formasın saqtap ösimdiktiñ üstinde birtalaý waqıt tüspeý turadı.

Osı türin ösirdek öte jenil. Päterde kökşil sur temekini jıl boýı ösirwge boladı, al jazda onı balkonğa nemese baqqa qoyuğa boladı. Onı tez şığatın urıqtarmen de köbeýte alasız. Güldewge qabiletti ösimdikterdi Siz 2 aýdan keýin ösire alasız (ol, mısalı onı balkonğa mamır aýınıñ 15-de qoyam deseñiz, urıqtardı nawrız aýınıñ birinşi jartısında egw qajet degendi bildiredi). Ösimdikter päterde nemese odan salqındaw jerde qıstaý aladı, mısalı qaztamaq güli sekildi (biraq mol jarığı bar jerde). Qıstıñ ayağında butaqtardı mölşeri jartılaý qısqartıp, sodan keýin mol swarw qajet. Qıstawdan keýin, şaması bir aýdan soñ ol güldeý bastaýdı. Osı türden jeñil türde päterge arnalğan kişkene toğaý uýımdastırwğa boladı. Ol sappen köbeýmeýdi, öýtkeni olar tamırın jiberw küşi az (biraq onı urıqtarımen jenil türde köbeýte alw bolğandıqtan ol eşqandaý böget emes). Tıñaýtwğa temeki asa talaptarı joq. Mol güldew üşin onı topırağına fosforğa baý balkon ösimdikterine arnalğan kädimgi tıñaýtqıştardı qoswğa boladı.

««« Aldıñğı mätin: Badanalardı jäne ösimdikterdi otırğızw Kelesi mätin: Pinus kesiya qarağaýı »»»

Juma 1.1.2010 14:39 | Qağazğa basw | Ékzotïkalıq ösimdikter

KPR klwb turalı

KPR - Ösimdik öndiretin klwbı Slovakïya
KPR – ösimdik ösirwşiler klwbı - xalıqaralıq äwesker baqbanşılar uyımı. Köbirek oqw...
Ösimdikterdi ösirw täjirïbenizben bölisiniz. Sol turalı maqala jazıp, onı öz tuğan tilinizde Botanix jwrnalına jarïyalanızdar. Tolığıraq aqparat alwşın bizben baylanısıñızdar.