Botanix – ösimdikter jäne baqbanşılıq twralı jwrnal

Qazaq boljamı

Badanalardı jäne ösimdikterdi otırğızw

Sizge poştamen äkelingen satıp alınğan ösimdikterdi (köşenderdi) orawınan şığarıp, olardı 2–3 künge kölenkeli jerge ornalastırındar. Sizde basqa da mümkinşilik bar, olardı qolma-qol egip, sodan soñ künnin säwlesinen zardap şekpew üşin birdeñemen (mısalı üşin kancelyar qağazımen, taqtaýmen) 2 künge bögep salwğa boladı. Kersinşe jağdaýda ösimdik artıq künnin säwlesinen zïyan şegw äbden mümkin.

Aldın ala ösirilgen ösimdikterdi otırğızw

Ösimdik mölşerine baýlanıstı şuñqır qazıñız. Ösimdikti ıdıstan alıp şığıñız (egerde bos oralıñğan bolsa cellofan paketterimen qaptan), sodan keýin tamırların astına qaratıp şuñqırğa ornalastırıñız, tamırları jan-jaqqa twzetilgen bolsın. Şunqırğa sw kwýıp, ol jerge siñip ketke soñ ösimdiktiñ tamırların jermen köminder. Qalğan ösimdikterdi otırğızğanda da osılaý isteñiz. Daýındalğan jüýekti nemese gül ösetin alañın egip bolğan soñ ösimdikterdi swarıñız. Egilgen soñ birinşi künderi kerek kezinde swarıp turındar, äsirese aşıq kündi awa raýı bolsa, kün ısıp ketse onı kölenkelegen jön. 1–3 aptanıñ işinde ösimdik tamırların jiberedi, sodan keýin olarğa baqtağı basqa ösimdikterge sekildi kütim jasaladı.

Badanalardı jäne tüýnekterdi otırğızw

Eñ aldımen badanalar ne tüýnekterdi otırğızatın jerdi qazıñız (arı tek ğana „badanalar“ degen ortaq atawı paýdalanadı). Äbden otırğızw aldında badanalardı qağaz qapşıqtardan şığarıp alıñız. Şuñqır tereñdigi jetkilikti bolwı kerek (tablïcağa qarañız), onda vegetacïyalıq uşın üstine qaratıp salıñız. Keýbir türleri teris salınsa ölip qalw mümkin. Sodan soñ badananı kömip salıp, topıraqtın sırtın säl tığızdañız. Awa raýı qurğaq bolsa, ekken son topıraqtı mol swarw kerek. Egerde Siz mısalı üşin jazdın ortasında qızğaldaq otırğızsañız (onı saqtaýtın jer joq bolsa, nemese köp waqıtqa demalısqa ketetin bolsañız), ol jağdaýda onı swarıp keregi joq. Badanalar demaladı da birinşi küzgi jañbırlarmen öse bastaýdı.

Usaqtaw badanalardı, somen birge awr topıraqta ösirilgen badanalardı, otırğızğanda tereñdiki azdaw bolwı qajet. Otırğızw tereñdigi badananıñ uşısımen jer betinin arası bop sanaladı!

Badanalardı jer üstindegi bölşekteri qurğap qalğan soñ biraq qazıp alw kerek (Gladïolwstan basqa adanalardıñ bärine jatadı) – ol jılı, qurğaq jazdıñ basında bolwı mümkin, keýde erte mamır aýında da boladı. Köp türlerdiñ badanaları jerden alınğan soñ, qurağak jerde küzge deýin ustawğa boladı (mısalı sarımsaq, şafran, qızğaldaqtar). Basqa türleriñ, mısalı lalagülder, surjılandı pïyaz (gadyuçïý lwk), ptïçemleçnïk jäne kwpeneni, qurğaq jerde saqtasa zardap şegw mümkin, olar tipti ölip ketw mümkin. Öz tamırların qurğatwdı unatpaýtın türlerdi eñ jaqsısı eşqandaý saqtawsız topıraqtan topıraqqa otırğızğan jön (bir apta saqtalsa eşqandaý qïınşılıq olar üşin bolmaýdı, biraq odan köp waqıt qaldırw durıs emes).

Türi otırğızw waqıtı otırğızw tereñdigi, sm
Badanaları 2 santïmetrge deýin jetetin usaqtaw sarımsaq – mısalı: Allium carinatum, flavum, molly, oleraceum, scorodoprasum sekildi 7.-10. 5–8
Badanaları 10 santïmetrge deýin irilew sarımsaq – mısalı: Allium giganteum, karataviense, nigrum sekildi 7.-10. 10–15
Colchicum – küzdik mezgilsiz (osennïý bezvremennïk) 8. 15
Crocus – köktemde güldeýtin sorttar (Crocus chrysanthus, Crocus vernus) 10. 9
Crocus – küzde güldeýtin sorttar (Crocus sativus) (7.-)8. 9
Gladiolus – gladïolws, gültäji (şpajnïk) (baqta ösetin sorttarı) 4.-5. 10 (kişileri 5)
Gladiolus – gladïwolws, gültäji (ékzotïkalıq botanïkalıq sorttarı) 9. 5–8
Lilium candidum – Aq qızğaldaq 8. 3
Lilium – Qızğaldaq, basqa türleri 9.(-10.) 5–15 sortqa qaraý
Muscari – mwskarï, surjılandı pïyaz, mışïnıý gïacïnt 7.-10. 8–10
Narcissus – narcïss 8. 10
Ornithogalum umbellatum – Şatırşa ptïçemleçnïk 7.-10. 10
Polygonatum – Kwpena 8.-10., 2.-3. 10
Kişkene badanaları bar, bïik emes qızğanaqtar, mısalı: Tulipa chrysantha, tarda, saxatilis, turkestanica, urumiensis sekildi 10. 10
Bïik qızğalaqtar – Greýk qızğalağı (Tulipa gregii), Foster qızğalağı (Tulipa fosteriana), Kawfman qızğalağı (Tulipa kaufmanniana) jäne baqta ösetin gïbrïdter 10. 12–14

Qızğalaqtı badananıñ qabırşağımen köbeýtw

fotoswret

Qızğalaqtı badananıñ qabırşaqtarımen köbeýtw ülgisi

Qızğalaq köbeýtw eñ oñaý ädisi – badanalardıñ qabırşaqtarımen köbeýtw

Badanalardıñ qabırşıqtarın eñ durısı uzınşa kişkene (nawağa uksas) jäşikke 1–2 sm tereñdikke (=qabırşaqtardan jer beti bïiktigi) otırğızw. Onı kündizgi temperatwra 25–30 °S, al tüngi temperatwra 22 °S bolatın orınğa qoýğan jön (tüngi waqıtta ol odan da tömen bolğanı tük etpeýdi, eñ bastısı kündizgi temperatwrası osı aralığında bolwı kerek) (mısalı: oranjereya, jılıjaý, päter terezesi). Swbstrat qurğaqtaw bolwı qajet. Osı jağdaýğa ïye bolğanda qabıraşaqtardıñ astı jağında şamalı qısqa waqıtta jaña badanalar paýda boladı. Bir qabırşaqtan 1–3 aýdın işinde mölşeri 1 sm jaña badanalar paýda boladı. Egerde qabırşaqtar şilde aýında jïnalıp otırğızılsa, onı qırküýek aýınıñ birinşi jartısında jïnap, 2 sm terendikke gül bağına otırğızalasız. Bir badanası bar qabıraşaqtı bir-birinen aralatıp otırğızıñız. Gül bağında 4–6 jıldan keýin Siz güldewge şaması bar keremet badanalarğa ïye bolasız.

Badanalı tuqımdastıñ urıqtarın egw

Keýibir badanalı tuqımdastarğa jatatın türlerin tez jäne tïimdi urıqpen köbeýtwge boladı. Urıqtardı nawrız-säwir aýlarında tura jerge nemese daýındalğan ıdıstarğa 0,5–1 sm tereñdikke egiñiz. Birinşi jılı onı basqa jerge otırğızbaý, öz orında qaldırıñız. Keýbir türler kelesi jıldan aq güldene bastaw mümkin. Türlerdiñ köbi egilgen soñ 2–5 jıldan keýin güldeýdi. Alaýda, usaqtaw türleri irilew türlerine qarağanda tezirek güldeýdi.

««« Aldıñğı mätin: Mangonı urıqtardan ösirw Kelesi mätin: Jändikqorekti ösimdikterdiñ urıqtarın egwdiñ nuskawı »»»

Jeksenbi 17.1.2010 19:19 | Qağazğa basw | Ösimdik ösirw turalı nwsqawlar

KPR klwb turalı

KPR - Ösimdik öndiretin klwbı Slovakïya
KPR – ösimdik ösirwşiler klwbı - xalıqaralıq äwesker baqbanşılar uyımı. Köbirek oqw...
Ösimdikterdi ösirw täjirïbenizben bölisiniz. Sol turalı maqala jazıp, onı öz tuğan tilinizde Botanix jwrnalına jarïyalanızdar. Tolığıraq aqparat alwşın bizben baylanısıñızdar.