Botanix – ösimdikter jäne baqbanşılıq twralı jwrnal

Qazaq boljamı

Çerïmoýya (Annona cherimola)

Soñğı kezde Ewropağa öte qızıqtı tropïkalıq jemisterdi şetten äkelip jatır. Men özim çerïmoýya jemisterin satıp alıp, dämin körgem. Satwda jïi bolmasa da, ol öte jaqsı dämdiñ arqasında qaşanda suranısqa ïye boladı.

Çernomoýya Kolwmbïyadan Perwğa deýingi Andı alqaptarında teñizdiñ deñgeýinen 1500 m bïiğinde ösetin (Annona cherimola) ağaştıñ eñ jïi paýdalanatın sawda atalımı. Ol alasa jerlerdiñ temperatwsınada ösedi, sondıqtan Siz çernomoýyanı dünïyejüziniñ talaý jılı aýmaktarında kezdese alasız, mısalı, Ïzraïlde, oñtüstik Ïspanïyada. Osı tuqımdasqa mölşeri 120 tür jatadı.

Çerïmoýya jemistin qabırşığı küngirt jasıldı-qonır. Onıñ sırt jağı kedir-budırlı, onı qısıp alğan barmaqtardın orındarı qalğan sekildi. Keýbirler onı gont şatırına uksastıradı. Pispegen qattı jemisterin jumsarw üşin, onı päterdiñ temperatwrasında ustaý turwğa boladı. Jemistiñ işki jumsağınıñ tüsi aq sarı, dämi ananaspen bananğa uksas, ülkendigi burşaqtaý öte ulı 10–20 urığı bar. Köbinde işki jumsağın şïkideý jeýdi.

Urıqtarın päterde nemese jılı parnïkte egip öne bastawğa boladı. Ösimdiktin şıgw waqıtı är-türli, biraq ädette 3 aptanıñ işinde şığadı. Urıqtardın jaqsı öngiştigi üşin temperatwra 27 °C şamasında bolwğa tïis. Uraq şıqqan üsaq ösimdikterdiñ tüsi qızğılt boladı. Alaýda, biraz waqıttan soñ olardıñ tüsi qoyu jasıl boladı. Uzındığı 10–15 sm japıraqtarı jumırtqa formasına ïye bolıp sırtı mamıqpen basıladı, teris jağında anıq tamırlar paýda boladı. Qısta japıraqtarı biraz tüsedi. Zaqımdanğanda olarda erekşi ïis boladı. Tüsken japıraqtın orına jaña butaqtar paýda boladı. Annonovtar tuıstığına jatatın barlıq türlerine mol jarıq jäne durıs qıstaw kerek, biraq äwesker baqbanşılardın arasında ol turalı ortaşa oý-pikir joq. Men annonanı qıs boýı temperatwrası 10–15 °C jaýda ustaýmın.

Ädette annona 3–5-şi jılda güldeýdi. Güldengenşe onıñ keýpi bosañ boladı, japıraqtardıñ köbi tüsedi. Ol güldengende, tüsken japıraqtardıñ orına nemese jas japıraqtarmen birge sarılaw gülder atadı. Tozañdanw üşin 2 ösimdik kerek. Olardı qolımen tozañdatwğa boladı. Jemisterdiñ piswi 5–7 aý sozıladı.

Butanıñ ösip jatqan uşına alañdamañız, ol ärqaşanda bosañdı bop körinedi. Uzaq sozılmağan qurğaqşılıq ösimdikke zïyan keltirmeýdi, biraq qısta da onı swarıp turğan jön. Eger jolıñız bolsa, Siz annonovtardıñ basqada qızıq türlerin alalasızdar.

Annona sqamosa – qabırşıqtı annonanıñ jemisteri qabırşaq tärizdi, qarağaý tüýinderine uqsas boladı. Onı basqaşa qanttı alma dep ataýdı. Tüsteri jasıl nemese sarı-jasıl boladı.

Annona reticulata – annona torlı, öziniñ qanğa uksas türi üşin „esek“ nemese „buqa jüregi“ ataladı. İşki jumsağı qattı, tätti boladı.

Annona muricata – jumsaq tikenderi bar annona, basqaşa gwanabana dep ataladı. Onıñ jemisteri eñ ülken (salmağı 1,5 – 5 kg) jäne de „eñ tropïkalıq“ dep tabıladı. Jemister diñgekte ösedi, jartı santïmetr uzındığı bar tikenekti börtkendermen erekşelenedi. Jasıl tüsti. Japıraqtarınan korossol şaýın jasaýdı.

««« Aldıñğı mätin: Kïvano - Cucumis metuliferus Kelesi mätin: Gülzardı (gazondı) qalaý durıs şabw kerek? »»»

Seýsenbi 5.1.2010 15:00 | Qağazğa basw | Ékzotïkalıq ösimdikter

KPR klwb turalı

KPR - Ösimdik öndiretin klwbı Slovakïya
KPR – ösimdik ösirwşiler klwbı - xalıqaralıq äwesker baqbanşılar uyımı. Köbirek oqw...
Ösimdikterdi ösirw täjirïbenizben bölisiniz. Sol turalı maqala jazıp, onı öz tuğan tilinizde Botanix jwrnalına jarïyalanızdar. Tolığıraq aqparat alwşın bizben baylanısıñızdar.