Botanix – ósimdikter jáne baqbanshylyq týraly jýrnal

Qazaq boljamy

Tańǵajaıyp velvıchııa (Welwitschia mirabilis) – tiri qazbany ósirinder

foto Tańǵajaıp velvıchııa nemese erekshe velvıchııa (Welwitschia mirabilis) burynǵy zamannan kele jatqan ósimdik, qazirgi kezde ol tek ǵana Atlantyq muhıttiń jaǵasynda, Namıbııada, Angolanyń ońtústiginde shektelgen aýmaqtyń shólinde ósedi. Ol bir qaraǵanda aǵashqa tipti uqsamaıdy da. Ósimdik bir domalaq diń-tamyrdan jáne úzilmeı ósetin 2 japyraqtan turady. Japyraqtary uzyndyǵy 2–4 metr, 2 shalys lentaǵa uqsas, sondyqtan velvıchııa qoqsyq úıme sekildi. Bylaısha aıtqanda, japyraqtary kókteı beredi, úzilmeı ósip aıaǵy jaǵynda bobarap quryp jatady.

foto Sondyqtan velvıchııa ómir boıy (tipti jemis bergen kezinde de), kóktep kele jatkań kezeńide bola beredi, bul ósimdikter áleminde erekshe jaǵdaı. Velvıchııa eki uıaly, sondyqtan uryqtary paıda bolý úshin eki ósimdik kerek – atalyqpen analyq. “Gúlderi“ túıin ishinde ornalasady (qylqan japyraqtylar nemese sagovnıktarda sekildi), japyraqtary quystań shyqqan sııaqty. Analyq túıinder pisken soń ydyrap qoptegen jenil, aýamen taraıtyn dánderdi bosatady. Fınogenetıkasyna qarasaq olar buryńǵy zamannan kelejatqan ósimdikterdiń gnet (Gnetopha) tobyna jatady, qylqan japyraqtylarǵa jaqyn tuys. Gnet tobyna bir-birine óte alys 3 tuqym jatady: gnetýmder (Gnetum) – úlken shetteri bútin japyraqtary bar lıanaǵa uqsas ósimdikter, efedra (Ephedra) – butalar jáne jalǵyz velvıchııa.

Velvıchııa, ony 1860 jyly ashqan Frıdrıh Velvıch (Friedrich Welwitsch) qurmetine atalǵan, ol Namıbııa memlekettik tańbasynda beınelengen.

foto Shóldiń qatal jaǵdaıyn velıchıvııa óte jaqsy ıkemdelingen. Oǵan jaýyn-shashyn múldem qajet emes, ósimdikke muhıttan tumandarmen keletin dymda jetedi. Ony ósirgende osyny este saqtaǵan jón. Eń kóbinde qaterge aqeletin mol sýarý, sondyqtan ósimdik shirip qalady. Sondyqtan, sýbstratta artyq sý qalyp turmaý úshin uryqtardy gravııly-qumdy sýbstratqa ekken jón (qum tastar mólsheri 2–5 mm). Sýarǵanda, odan jaqsysy jáı sý sepkende baııaý bolý qajet. Uryqtar sýlanǵan soń bir juma ishinde shyǵady. Ósimdikti ońtustik jaqtaǵy tereze aldynda ósirýge bolady. Ony ósirgende shydamdylyq kerek, óıtkeni ósimdik óte aqyryn ósedi, buny naqty dınozavr deýge de bolady. Egerde Siz ony jeteldi qurǵaq ashyq jermen qamtamasyz etseńiz, ol Sizden kóp jasaıdy ekenine kúmánimiz joq! :-)

««« Aldyńǵy mátin: Biz avokado ósiremiz Kelesi mátin: Biz dán qońyzdaryna qarsy kúresemiz »»»

Juma 25.12.2009 12:45 | Qaǵazǵa basý | Ekzotıkalyq ósimdikter

KPR klýb turaly

KPR - Ósimdik óndiretin klýby Slovakııa
KPR – ósimdik ósirýshiler klýby - halyqaralyq áýesker baqbanshylar uıymy. Kóbirek oqý...
Ósimdikterdi ósirý tájirıbenizben bólisiniz. Sol turaly maqala jazyp, ony óz tuǵan tilinizde Botanix jýrnalyna jarııalanyzdar. Tolyǵyraq aqparat alýshyn bizben baılanysyńyzdar.

Sanattar: Bári Ekzotıkalyq ósimdikter Gazon Palmalar Qylqan japyraqtylar Sańyraýqulaqtar Sýda jáne batpaqta ósetin ósimdikter Zııankester Ósimdik ósirý turaly nýsqaýlar