Botanix – bag'banshılıq ha'm o'simlikler haqqındag'ı jurnal

qaraqalpaq versiyası

Cherimoya (Annona cherimola)

Evropada keyingi waqıtları ju'da' qızıq tropik miywelerdi keltirmekte. Shaxsan men Cherimoya miywesin jep ko'rgenmen . Satıwda kemnen – kem payda bolsada, ju'da' a'ja'yıp bolg'anı ushın du'kanlarda barlıq waqıtta o'z jerin iyelep turadı.

Cherimoya miyweli terek bolıp(Annona cherimola), sawda belgisi menen isletiledi, Kolumbiyadan tartıp Perug'a shekem ten'iz qa'ddinen 1500 metr joqarıda bolg'an And alaplarında o'sedi. Ol pa'slew jerlerde dem temperaturag'a shıdamlı, sonın' ushın siz Cherimoyanı dunyanın' ko'plegen ıssı jerlerinde, ja'ne de İzrailde ha'm Qubla İspaniyadan tabıwın'ızg'a boladı. Bul a'wladqa 120 g'a jaqın tu'r kiredi.

Cherimoyanın' qabıg'ı gu'n'girt-jasıl jalpızlı. Onın' u'stki bo'legi gu'dir-bu'dir bolıp, onı qısqannan keyin barmaq izleri qalg'anday bolıp qaladı. Bazı bir adamlarg'a gont penen jabılg'an to'beni esletedi. Qattı pispegen miywelerdi jumsaq bolıwı ushın onı wy temperaturasında qaldırıwın'ız mu'mkin. Eti kremli ren'de bolıp, da'mi banan menen ananastı esletedi, shama menen 10–20 lag'an qara za'ha'rli tuqımları bolıp, u'lkenligi lobiyaday boladı. Terisin tiykarınan ko'birek ıg'allıg'ınsha jew mu'mkin.

Tuqımlardı xanada yamasa ıssı xanalarda egip, o'stiriwimiz mu'mkin. O'siw waqtı ha'r qıylı bolıwı mu'mkin, a'dette 3 ha'ptede o'sedi. Tuqımlardın' o'sip shıg'ıwı ushın temperatura 27 °C bolıwı kerek. Tuqımlardan o'sip shıqqan kishkene tereksheler qızg'ılt ren'de boladı. Keyinsheli olar qaran'g'ılaw, jasıl ren'ge aylanadı. Olardın' japıraqları 10–15 sm bolıp, ma'yek formasında u'sti pa'r menen qaplanadı, arqa ta'repinde bolsa, jipge usag'an tamırshaları ashıq-aydın ko'rinip turadı. Qısta japıraqları tez-tez to'gilip turadı. Olar zıyan ko'rgen waqıtlarında iyislenedi. Japıraqlar to'gilgen jerlerinen jan'adan shaqalar o'sip shıg'adı. Bırlıq tu'rdegi annonlar shan'arag'ına ko'p nur ha'mde tiykarg'ı qıstı jaqsı o'tkiziw kerek boladı, ha'wesker bag'banlar arasında talaslı ma'selelerge sebep boladı. Men annonanı pu'tin qıs dawamında u'y sha'ra'yatında 10 –15 °C temperaturasında qaldıraman. Qısta basqa o'simliklerdi u'y sha'ra'yatında o'stiriwge ha'reket qılıp ko'riw mu'mkin ha'm annonanı qay jerde birinshi bolıp gu'llewin anıqlaymız.

A'dette annona 3–5 jıl gu'lleydi. Gu'llewge shekem solıg'an ko'riniske iye bolıp japıraqlardın' u'lken bo'limi to'giledi. Onın' to'gilgen japıraqlarının' jerinen yamasa jas japıraqları menen bir waqıtta sarı ren'li gu'l bolıp gu'lleydi. Shan'latıw ushın 2 o'simlik za'ru'r, qolbala usılında da shan'latıw mu'mkin. Miywelerdin' pisiwi 5–7 ay dawam etedi.

Joqarı bo'lektin' o'sip keliwi tuwrasında ta'shwish tartpan', ol ha'r dayım solıg'an ko'riniske iye boladı. Uzaqqa sozılmaytug'ın solıw o'simliklerge zıyan qılmaydı, bira'q siz qısta da og'an suw quyıp turıwın'ız kerek. Eger a'wmetin'iz kelse, siz qızıqarlı annonlardın' basqa tu'rlerin de qolg'a kiritiwin'iz mu'mkin boladı:

Annona sqamosa – qarag'ay g'ozasın esletug'ın annona g'ozası „qabırshaqlı“ miyweleri bar. Sonın' menen de olardı shekerli almalar depte ataydı. Olardın' ren'i jasıl yaki sarı-jasıl.

Annona reticulata – tor perdeli annona qan ren'in esletkeni „eshekli“ yamasa „o'gizdin' ju'regi“ dep namlanadı ha'm ju'da' shiyrin eti bar.

Annona muricata – jumsaq tikenli annona, sonın'day guanabana dep te ataladı, en' u'lken (awırlıg'ı 1,5–5 kg) ha'm „en' tropikli“ miywelerge iye, keyinshelik denesinde tikenli go'deksheler ajılarıp shıg'adı ha'm uzınlıg'ı yarım santimetrge ten' boladı. Olar jasıl ren'de. Japıraqlarınan qara korossalı shay tayarlaydı.

««« Aldın'g'ı maqala: Kivano - Cucumis metuliferus Keyingi maqala: Hind lotosı (Nelumbo nucifera) »»»

Juma 2.10.2009 07:33 | baspa | Ekzotikalıq o'simlikler

KPR klubı haqqında

KPR – O'simlik o'siriwshileri klubı Slovakiya
KPR – O'simlik o'siriwshiler klubı halıq-aralıq bag'banlar sho'lkemi bolıp esaplanadı. Tolıq oqıw...
O'simliklerdi o'siriw ha'm egiw ta'jriybelerin'iz benen bo'lisin'. Bul haqqında o'zin'izdin' ana tilin'izde maqala jazın' ha'm onı Botanix jurnalında jarıqqa shıg'arın'! Bunnan da ko'birek mag'lıwmat ushın biz benen baylanısın'.