Botanix – bag'banshılıq ha'm o'simlikler haqqındag'ı jurnal

qaraqalpaq versiyası

A'jayıp velvichiya (Welwitschia mirabilis) – tiri qazılmanı o'stirin'

su'wret A'jayıp velvichiya yaki o'zine ta'n (Welwitschia mirabilis) eski o'simlik bolıp esaplanadı, ha'zirgi waqıtta Atlantika okeanının' jag'alarında, sho'ldin' kishi bo'limlerinde ha'm Namibiyanın' qubla Angolalarında o'sedi. Bul terek bolıp, bir ko'rinisten bug'ın ulıhma usamaydı. Pu'tin o'simlik jumalaq tamırınan ha'm eki qaptalında ornalasqan bolıp, ha'r saparı o'setug'ın, eki oralg'an uzınlıg'ı 2,4 m ge shekem bolg'an lentalardı esletip, velvichiya bir pu'tin taslandı quramın qaldıradı. Ga'p o'sip shıg'atug'ın ultanlar haqqında bolıp, mudamı o'siwdi ettiretug'ın isleri qurıp qaladı ha'm ıdırap ketedi.

Sonın' ushın velvichiya pu'tkil o'miri dawamında (miywe beriw waqtında da) o'simlik o'siwshi da'rejede jaylasqan boladı, o'simlikler du'nyasına bul derek. Velvichiya eki uyalı o'simlik bolıp, tuqımlarının' payda bolıwı ushın eki o'simlik za'ru'r – nar ha'm moda. Gu'lleri shaqa (iyne bawırlı terekler yamasa sagog'a usas) ishinde jaylasqan bolıp, tap bawırlarının' qoltıg'ınan shıg'ıp turg'anday. Moda shaqası pisip jetiliskennen keyin ajıratıp ketedi ha'm u'lken bo'limindegi jen'il samal menen alıp ketiletug'ın tuqımların azat etedi. Filogenetikalıq ta'repten ol o'simliklerdin' eski toparına kiredi – gnetovli (Gnetopha), iyne bawırlarının' jaqın joldası. Gnetovlilarg'a u'sh ju'da' ha'r qıylı a'wlad kiredi gnetumlar (Gnetum) – lianag'a uqsas o'simlikler u'lken shekeleri pu'tkil bawırları menen, efedra (Ephedra) – butalar ha'm tek bir velvichiyalar.

Velvichiya ataması Sloveniya botanigi Friedrich Welwitsch atı menen atalg'an bolıp, onı 1860-jılı ashqan, ol Namibiya ma'mleketlik gerbinde sa'wlelengen.

su'wret Velvichiya sho'listannın' ekstremal sha'rayatlarında da ayrıqsha da'rejede adaptatsiya qıladı. Ol ulıwma jawın-shashıng'a shıdamlı, og'an okeannan keletug'ın duman jetkilikli boladı. Onı o'siriwde bunı inabatqa alıw kerek. O'siriwde a'wmetsizlikke ushırawının' tiykarg'ı sebeplernin' biri kereginen artıq suw quyıw ha'm keyin o'simliktin' shiriwi bolıp tabıladı. Sonın' ushın tuqımların qumlı shag'al substraktqa (da'nlarının' o'lshemi 2–5 mm), substratta artıqsha ıg'allıq saqlanıp qalmawı kerek, o'siriwde jalg'ız suw astı tası esaplanadı. Velvichiyanı suwg'arıw yamasa teke shashıratıw ju'da' abaylılıq penen orınlaw kerek. Tuqımların jibitip qoyg'annan bir wa'pteden keyin o'nip shıg'adı. O'simlikti arqa ayna qaptalında o'siriw mu'mkin. Onı o'siriw dawamında qattı sabırlılıq etiw kerek, sebebi o'simlik a'sten o'sedi, bul haqıyqıy tiri Dinozavr. Eger siz og'an kerekli qurg'aq jaqtı jay menen ta'miyinlesen'iz, ol a'lbette jaqsı rawajlanadı.

««« Aldın'g'ı maqala: Biz da'n qon'ızlarına qarsı gu'resemiz Keyingi maqala: Hind atshı Pongamia pinnata »»»

Shiyshembi 29.9.2009 21:26 | baspa | Ekzotikalıq o'simlikler

KPR klubı haqqında

KPR – O'simlik o'siriwshileri klubı Slovakiya
KPR – O'simlik o'siriwshiler klubı halıq-aralıq bag'banlar sho'lkemi bolıp esaplanadı. Tolıq oqıw...
O'simliklerdi o'siriw ha'm egiw ta'jriybelerin'iz benen bo'lisin'. Bul haqqında o'zin'izdin' ana tilin'izde maqala jazın' ha'm onı Botanix jurnalında jarıqqa shıg'arın'! Bunnan da ko'birek mag'lıwmat ushın biz benen baylanısın'.