Botanix – bag'banshi'li'q ha'm o'simlikler haqqi'ndag'i' jurnal

qaraqalpaq versiyasi'

Qarag'ay Pinus kesiya

Pinus kesiya qarag'ayi' aziya qarag'aylari'ni'n' tez o'ser tu'rlerinen biri, o'zinin' watani'nan basqa jerlerde kem o'siriledi. Ol 30–35 metrge deyin o'sedi, al diametri 1 metrge shekem jetedi. Bul u'sh iyneli qarag'ay (bir jerinen 15–20 sm 3 iyne shi'g'aradi'). Isiginin' u'lkenligi 5–9 sm, tuqi'mi'ni'n' uzi'nli'g'i' 1,5–2,5 sm.

Oni'n' o'siw areali' Shi'g'i's Gimalaydan arqa-shi'g'i's Indiyag'a shekem (ha'zirde tek g'ana tog'ayshi'li'q sebepli Megxalaya ha'm Manipur shtatlari'ndag'i' Xasi ha'm Naga usag'an tawli' jerlerde), Qi'tayda (Yunnan provinsiyasi'nda), Birmada (Myanma), Arqa Taylandta, Laosta, Vetnamda (Laytyau, Langshon, Kaobang, Kuangnin), Filippin (Luson). Bazi'da qarag'aydi' Filippinda Pinus insularis dep ataydi'. Qi'ti'yda ayri'qsha tu'ri – yunan qarag'ayi' o'sedi (Pinus yunnanensis).

Ol taw eteklerindegi qali'n' tog'aylarda, ashshi' qi'zi'l yaki sari' alti'n ren'li topraqta (pH 4,5), ten'iz qa'ddinen 800–2000 metr ko'binese 1200–1400 metr ba'lentliktegi jerlerde o'sedi. Klimat subtropikali'q, musonli', i'g'al ha'm qurg'aq da'wirler ta'kirarlani'p turadi'. Jawi'n mug'dari' ju'da' joqari', Hauani'n' i'g'alli'g'i' 70% ten tu'speydi.

Ol onsha suwi'q bolmaqan suwi'qqa shi'damli' , biraq ta'biyatta kesh ton'lawlar ta'sir qi'ladi'. Soni'n' ushi'n oni'n' o'siwine qorg'alg'an jer talap etiledi, mi'sali', arqadan qorg'alg'an qubla eteklerde. Arqa rayonlarda ton'law waqti'nda oni'bir xanag'a yaki teplicada shama menen 0 °C temperaturada saqlaw kerek . Qubla Evropada oni' ji'l dawami'nda ashi'q hawada o'siriwge boladi'.

Anglishansha atali'wi': khasi pine

Sinonimi': Pinus khasya, Pinus khasyanus

««« Aldi'n'g'i' maqala: Qi'tay shay putasi' – o'zin'izdin' shayi'n'i'zdi' o'stirin'! Keyingi maqala: Biz da'n qon'i'zlari'na qarsi' gu'resemiz »»»

Shiyshembi 29.9.2009 07:14 | baspa | Tiken japi'raqli'lar

KPR klubi' haqqi'nda

KPR – O'simlik o'siriwshileri klubi' Slovakiya
KPR – O'simlik o'siriwshiler klubi' hali'q-arali'q bag'banlar sho'lkemi boli'p esaplanadi'. Toli'q oqi'w...
O'simliklerdi o'siriw ha'm egiw ta'jriybelerin'iz benen bo'lisin'. Bul haqqi'nda o'zin'izdin' ana tilin'izde maqala jazi'n' ha'm oni' Botaniks jurnali'nda jari'qqa shi'g'ari'n'! Bunnan da ko'birek mag'li'wmat ushi'n biz benen baylani'si'n'.