Botanix – bag'banshılıq ha'm o'simlikler haqqındag'ı jurnal

qaraqalpaq versiyası

Qarag'ay Pinus kesiya

Pinus kesiya qarag'ayı aziya qarag'aylarının' tez o'ser tu'rlerinen biri, o'zinin' watanınan basqa jerlerde kem o'siriledi. Ol 30–35 metrge deyin o'sedi, al diametri 1 metrge shekem jetedi. Bul u'sh iyneli qarag'ay (bir jerinen 15–20 sm 3 iyne shıg'aradı). İsiginin' u'lkenligi 5–9 sm, tuqımının' uzınlıg'ı 1,5–2,5 sm.

Onın' o'siw arealı Shıg'ıs Gimalaydan arqa-shıg'ıs İndiyag'a shekem (ha'zirde tek g'ana tog'ayshılıq sebepli Megxalaya ha'm Manipur shtatlarındag'ı Xasi ha'm Naga usag'an tawlı jerlerde), Qıtayda (Yunnan provinsiyasında), Birmada (Myanma), Arqa Taylandta, Laosta, Vetnamda (Laytyau, Langshon, Kaobang, Kuangnin), Filippin (Luson). Bazıda qarag'aydı Filippinda Pinus insularis dep ataydı. Qıtıyda ayrıqsha tu'ri – yunan qarag'ayı o'sedi (Pinus yunnanensis).

Ol taw eteklerindegi qalın' tog'aylarda, ashshı qızıl yaki sarı altın ren'li topraqta (pH 4,5), ten'iz qa'ddinen 800–2000 metr ko'binese 1200–1400 metr ba'lentliktegi jerlerde o'sedi. Klimat subtropikalıq, musonlı, ıg'al ha'm qurg'aq da'wirler ta'kirarlanıp turadı. Jawın mug'darı ju'da' joqarı, Hauanın' ıg'allıg'ı 70% ten tu'speydi.

Ol onsha suwıq bolmaqan suwıqqa shıdamlı , biraq ta'biyatta kesh ton'lawlar ta'sir qıladı. Sonın' ushın onın' o'siwine qorg'alg'an jer talap etiledi, mısalı, arqadan qorg'alg'an qubla eteklerde. Arqa rayonlarda ton'law waqtında onıbir xanag'a yaki teplitsada shama menen 0 °C temperaturada saqlaw kerek . Qubla Evropada onı jıl dawamında ashıq hawada o'siriwge boladı.

Anglishansha atalıwı: khasi pine

Sinonimı: Pinus khasya, Pinus khasyanus

««« Aldın'g'ı maqala: Qıtay shay putası – o'zin'izdin' shayın'ızdı o'stirin'! Keyingi maqala: Biz da'n qon'ızlarına qarsı gu'resemiz »»»

Shiyshembi 29.9.2009 07:14 | baspa | Tiken japıraqlılar

KPR klubı haqqında

KPR – O'simlik o'siriwshileri klubı Slovakiya
KPR – O'simlik o'siriwshiler klubı halıq-aralıq bag'banlar sho'lkemi bolıp esaplanadı. Tolıq oqıw...
O'simliklerdi o'siriw ha'm egiw ta'jriybelerin'iz benen bo'lisin'. Bul haqqında o'zin'izdin' ana tilin'izde maqala jazın' ha'm onı Botanix jurnalında jarıqqa shıg'arın'! Bunnan da ko'birek mag'lıwmat ushın biz benen baylanısın'.