Botanix – bag'banshılıq ha'm o'simlikler haqqındag'ı jurnal

qaraqalpaq versiyası

Biz pepino jetilistiremiz

Pepinonın' watanı (botanikalıq atalıwı Solanum muricatum) Peru yaki Kolumbiya bolıp esaplanıwı mu'mkin. Sol jerden ol pu'tkil Latın Amerikasına ha'm onnan basqa jerlerge tarqalg'an. Ha'zirde ol ba'rinende Boliviyada, Ekvadorda ha'm Jan'a Zelandiyada ko'p jetilistiriledi.

Evropag'a pepino shama menen 1785 jılı jetip kelgen. Onın' tarqalıwı menen shug'ıllang'an birinshi evropalı Lyudvik XVI, tag'ıda Kyudag'ı anglishan Korollıg'ı bag'shılıq sho'lkemi (Kew) (Londondag'ı).

Qubla Amerikalı hindular onı kachuma (cachuma) dep ataydı. Bizde onın' ispansha awdarmalag'anda salatlı qıyar degendi an'latıwshı ataması pepino saqlanıp qalg'an,. Anglishansha ataması melon shrub, awdarmalag'anda qawınlı shaqa degendi bildiredi, ha'm atama da'mine say keledi.

Pepino shaqalawshı bolıp esaplanadı, 1 m ge deyin o'sedi. O'zinin' watanında bull ko'p jıllıq shaqalawshı, ten'iz qa'ddinen 2500 metr ba'lentlikte o'siriledi. Bizde ol bir jıllıq o'simlik sıpatında o'siriledi. Onın' gu'lleri kartofel gu'llerin eske saladı, olar qırmızı yaki aq qırmızı sızıqlar menen boladı. O'simlik eki jınıslı bolıp esaplansa da, jaqsı hasıldarlıq ushın qosımsha shan'lantırıw usınıladı(tiykarı oronjereya).

Bag' su'yiwshiler ko'birek onın' miywesine qızıg'adı. Olardın' forması avokadonı (u'lken almurttı) esletedi, o'lshemi shama menen 15 sm. Olar da'mli, mazalı, ko'binshe sarı, kremlı, woyıw-qırmızı sızıqlı, ko'binshe tuqımsız boladı. Awqatqa shiyki halında isletiledi, ja'ne duzlang'an ha'm quwırılg'an halda …

Miywesi shiyki halında paydalanıladı, ja'ne miyweli salat retinde (bo'leklerge bo'lingen tu'rli miyweler, limon sokı menen aralastırılg'an, onın' tayarlanıwına siz jergilikli ekzotikalıq miywelerdi paydalanıwın'ız mu'mkin). Duzlang'an pepino ko'birek garnir sıpatında paydalanıladı. Quwırılg'an pepino ekinshi awqatqa tuwra keledi.

Eger sizge pepino da'msiz bolıp ko'rinse, onı a'piwayı priprava menen aralastırıwın'ız mu'mkin (koritsalar, badyana, anisa; limonlı, granatlı yaki marakuevlı sok – miyweler 2 aqırg'ı aytılg'an tu'rlerdi tuqımnan o'siriwge boladı, bizin' import tovarlarımızda ko'rsetilgen). Eger sizde miyweler qalg'an bolsa, olardı u'y sharayatında konservalawın'ız mu'mkin (basqa tu'rler menen birge yaki ayrıp – mısalı pomidor, paprik yaki miyweler menen).

Pepino sha'rtli tu'rde qa'legen palız sıyaqlı topırag'ının' jag'dayına baylanıslı (mısalı, paprik, tomat). Birinshi na'wbette ola jen'il, hawalı, azıqlıq, ha'r dayım qurg'aq bolıwı kerek. Eksperimental o'siriwden anıqlanıwınsha, en' jaqsı jemisti ol 40 litrda beredi (bir o'simlik ushın), topraqtın' qara polga menen jawılıwı (shama menen 40–45 miywe jılına).

Qurg'akshılıqta ol pomidor sıyaqlı jetistiriledi. Vegetatsiya waqtında ha'ptesine bir reet to'gin salıp turalıwı kerek. En' jaqsı ta'sir etiwshi Harmavit bolıp esaplanadı (ol qa'legen bag'shılıqqa arnalg'an magazinde satıladı). Bul to'gin topıraqqa yaki japıraqqa beriledi.

Ol shama menen 15 sm na'lshe bolıp ko'beyedi. Olardı fevral – marta saylaw kerek. Tez tamırlaw ushın olardı siz o'siw stimulyatorı menen islewin'iz mu'mkin. Keyin olardı oranjereya yaki kvartiran'ızda qumg'a salıp qoyın'. Bir ay ishinde olar tamır shıg'aradı. Jas na'wsheler tamırlag'annan u'sh aydan keyin gu'lley baslaydı. Pepinonı ja'ne tuqımlar menen de ko'beytiwge boladı. Biraqta bull usıl az na'tiyje beredi sebebi o'simlik az tuqımlaydı. Ja'nede na'lsheler sapasız o'siwi mu'mkin.

Pepino usı tu'rge kiriwshi o'simliklerdin' awrıwı ha'm zıyanlawshılarınan kıynaladı (pomidorı, paprika). Ko'binshe bull kartofel plesen Phytophthora infestans. Og'an qarsı siz Kuprikol 50 qollanıwın'ız mu'mkin (konsentratsiyada 0,6 %, t.e. 60 g 10 l suwg'a; qorg'anıw muddeti, o'simlik tu'bi azıqlanbaytug'ın waqıt, 7 ku'nge ten') yaki Dithane M 45 (konts. 0,2%, t.e. 20 g 10 l suwg'a; muddeti, o'simlik tu'bi azıqlanbaytug'ın waqıt, 21 ku'nge ten').

Qısta pepino jıllı jerde qıslawı kerek (oranjereyada, kvartirada h.t.b). Temperatura 5 ºC tan tu'spewi kerek. Jazda tamırlaw ushın na'lshelerden paydalanın', al go'ne o'simlikti joq qılın', sebebi olardın' keyingi o'siriliwi payda bermiytug'ınlıq boladı.

Pepinonı o'zimnin' usınısıma kiritiwdi menen rejelestirmeymen, sebebi bull tu'r bizde satılmaqta ha'm sizlerdin' ko'pshiligin'izge bull zerigerli bolar edi. Bunnan basqa pepinonı – orta bahada shama menen 1 Evro mug'darda alıwg'a boladı.

««« Aldın'g'ı maqala: Kolarado qon'ızı NOVODOR FC g'a qarsı Keyingi maqala: Siz baxıt ushın to'rt japıraqlı o'simlikti o'stirip atırsız – to'rt japıraqlı marsiliya (Marsilea quadrifolia) »»»

Shembi 3.10.2009 21:56 | baspa | Ekzotikalıq o'simlikler

KPR klubı haqqında

KPR – O'simlik o'siriwshileri klubı Slovakiya
KPR – O'simlik o'siriwshiler klubı halıq-aralıq bag'banlar sho'lkemi bolıp esaplanadı. Tolıq oqıw...
O'simliklerdi o'siriw ha'm egiw ta'jriybelerin'iz benen bo'lisin'. Bul haqqında o'zin'izdin' ana tilin'izde maqala jazın' ha'm onı Botanix jurnalında jarıqqa shıg'arın'! Bunnan da ko'birek mag'lıwmat ushın biz benen baylanısın'.