http://www.botanix.kpr.eu/hil/ Isa ka journal sang KPR – Hugpong Hardinero sang Slobakya, Hiligaynon (Ilonggo) nga edisyon sang Botanix hil http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=9-kalimantan-nga-mangga-kasturi-mangifera-casturi Kalimantan nga Mangga (Mangifera casturi) ukon mas bantog lokal nga Kasturi, isa ka tropikal nga prutas nga may 10–30 ang kataason kon sa diin makit-an lang sa dyutay nga lugar sa palibot sang Banjarmasin sa Bagatnang Borneo (Indonesya). Subong indi na ni makit-an sa katalunan tungod sa iligal nga pagpangutod sang kahoy nga ni. Apang, ginapatubo man sya gihapon sa ini nga lugar tungod sa manamit sini nga prutas. Wed, 12 May 2010 04:29:00 -0600 9 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=8-ang-khasi-nga-pino-pinus-kesiya Ang Khasi nga Pino (Pinus kesiya) isa ka madali magtubo nga sari gikan sa Asya, nga kalabanan indi makit-an sa mga pagpatubo sa guha sang ginapuyu-an. Ang mga puno nga 30–35 ka metros ang kataason kag ang mga lawas nga nagalab-ot sang hasta sa 1 m sa diametro. Ang kada sanga may tatlo ka tunok – kada isa sa ila mga 15 hasta 20 cm ang kalabugon. Ang prutas sang ini nga mga puno (cones) makit-an sa 5 hasta 9 ka cm kalabugon kag ang mga liso nga mga 1.5 asta 2.5 cm ang kalabugon. Fri, 05 Mar 2010 14:40:00 -0700 8 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=7-sarang-tugnaw-nga-palma-rhapidophyllum-hystrix-the-needle-palm Rhapidophyllum hystrix Rhapidophyllum hystrix isa sa pinakamabaskug nga nagasarang sa tugnaw nga sari sang palma. May nagaisahanon gid lang nga sari sa genus sang Rhapidophyllum. Ang natural nga ginapuyu-an sang sini nga palma yara sa Bagatnang Sidlangan nga bahin sang Estados Unidos sang Amerika. Galing, salamat sa iya nga pagsyarang sa tugnaw nga naganaba sa – 20 °C kung sa diin ini perte ka sikat nga tanum sa mga hardin sa bilug nga kalibutan, amo man ang Uropa. Thu, 04 Mar 2010 14:39:00 -0700 7 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=6-pagpadaku-sang-mangga-gikan-sa-kalisuhan Kinahanglan mo itanum ang preska nga ginaani nga kalisuhan agud makuha ang pinakamanami nga resulta sa pagpatubo. Ibabad ang kalisuhan sa tubi nga may kabugnawon nga 20–25 °C sa sulod sang 2–6 ka oras. Tue, 02 Mar 2010 14:05:00 -0700 6 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=5-kamanggahan-sang-indonesya Mahamot nga Mangga (Mangifera odorata) Sa isla sang Borneo sa Indonesya may 34 ka sari sang Mangga (Mangifera) natural gakabuhi sa isla. Madamu sa mga sari sini nga delikado nga magakawala tungod sa pagpang-utod sang kakahuyan. Kalabanan sa mga sari sang Mangga, e.g. Kalimantan Mango (Mangifera casturi) nga wala na mismo sa katalunan. Ang iban nga mga ginapanan-aw nga mga kahoy sang Mangga gikan sa Borneo amo ang Mangifera griffithi (tanyag sa mga lokal nga pangalan nga: asem raba, kag romian), Mangifera pajang (asem payang), Mangifera quadrifida (asem kipang) kag Mangifera torquenda (asem putaran). Tue, 02 Mar 2010 14:04:00 -0700 5 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=4-breadfruit-artocarpus-odoratissimus-marang Genus Breadfruit (Artocarpus) nga ginapartidahan sang mga 60 ka mga sari sang evergreen tropikal nga mga puno gikan sa pamilya nga Moraceae (pamilya sang mulberry ukon pamilya sang fig). Nagakabuhi sanda sa Bagatnang Sidlangan nga bahin sang Asya kag sa mga isla sa Kadagatang Pasipiko. Ang Marang malapit sa Ficus (mga fig nga puno). Ang mas ginapatubo nga marang amo ang Artocarpus altilis (Kolo, Rimas). Ang mga iban nga mga sari pareho sang Artocarpus communis, Artocarpus integer (Cempedak), Artocarpus heterophyllus (Langka, Mangka) kag Artocarpus odoratissimus (Marang) nahanungod man sang pamilya sang marang. Mon, 01 Mar 2010 14:02:00 -0700 4 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=3-palma-nga-parajubaea-torallyi-palma-chico-binukid-nga-lubi-sang-bolibya Binukid nga Lubi sang Bolibya nga kalisuhan Ang Parajubaea torallyi isa ka maanyag nga matig-a nga tanum gikan sa Bagatnang Amerika. Galing, talagsa lang ini patubuon sang mga hardinero sa guha sang iya natural nga ginapuyu-an tungod sa dalagko sini nga kalisuhan (nga nagapaambit sang daku nga presyo sa pagpadala) Taglugar sa Bolibya, nagadaku ini sa mala kag mayab-ok, suludlon-Andean nga lambak sa kataason nga 2700–3400 m sa ibabaw lebel sang dagat. Amo ina nga may mataas nga lebel sang elebasyon ang ini nga sari sang palma agud magpuyo sa biskan diin sa kalibutan. Nagasaka ang temperatura sa 20 °C kag ang pagpalanig-a tugnaw sang kagab-ihon ordinaryo lang sa ini nga kataason. Ang temperatura kalabanan nagapanaba sa hasta –7 °C kon tigtulugnaw, sa mga bulan sang (Hulyo kag Agosto) kag ang tinuig nga pagulan sa malapit 550 mm lang. Sun, 28 Feb 2010 19:53:00 -0700 3 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=2-ang-indyan-beech-nga-puno-pongamia-pinnata Pongamia pinnata Ang Indyan Beech nga Puno Pongamia pinnata (iba nga ngalan: Honge nga Puno, Pongam nga Puno, Panigrahi) isa ka desiduoso nga Puno, mga 15–25 metros ang kataasun, upod sang pamilya sang Fabaceae. May daku ini nga babaw nga may madyutay nga mga puti nga bulak, malapsi-pula ukon byoleta. Naggikan ini sa Indya, pero malapad nga ginapadaku sa Bagatnang-Sidlangang Asya. Sat, 27 Feb 2010 13:53:00 -0700 2 http://www.botanix.kpr.eu/hil/index.php?text=1-indyan-nga-lotus-nelumbo-nucifera Bulak sang Indyan nga Lotus Ang Indyan nga Lotus (Nelumbo nucifera) isa ka maanyag nga pangtubi nga tanum nga may lululiso nga berde nga mga dahon nga galutaw sa ibabaw sang tubi. Ang malapsi nga pula nga mga bulak kasami makit-an sa madamul nga sanga nga nagabutwa sang pila ka sentimetro sa ibabaw sang tubi. Fri, 26 Feb 2010 13:51:00 -0700 1