Botanix – Isa ka journal nahanungod sa katamnan

Hiligaynon (Ilonggo)

Indyan nga Lotus (Nelumbo nucifera)

litrato

Bulak sang Indyan nga Lotus

Ang Indyan nga Lotus (Nelumbo nucifera) isa ka maanyag nga pangtubi nga tanum nga may lululiso nga berde nga mga dahon nga galutaw sa ibabaw sang tubi. Ang malapsi nga pula nga mga bulak kasami makit-an sa madamul nga sanga nga nagabutwa sang pila ka sentimetro sa ibabaw sang tubi.

Ang Indyan nga Lotus nga bulak ginakilala nga sagrado kag ginagamit sang mga Budista sa ila relihiyoso nga mga seremonya. Ang bilug nga tanum tama lang agud sa pagkonsumo sang tawo; galing kalabanan nga kalisuhan kag mga ugat (rhizomes) ginagamit sa tradisyonal nga luto sa bilug nga Bagatnang Sidlangang Asya. Ang Indyan nga Lotus isa ka paludal nga tanum nga pwede padakuon sa parehas nga pamaagi sa pagpadaku sang mahamut nga water lily. Indi mabudlay magpadaku sang sini nga tanum sa amon mga kondisyon; isa lang ang dapat makahibalo!

Para mapadaku ang Indyan nga Lotus nga liso, ang pangguha nga panit sang liso dapat kiskison paidalum (pagkiskis ukon pagbaid) sa papel de liha. Ini nagapahapus sang pagdulot sang tubi bisan kon sa diin ang liso wala pa gasugod magtubo. Kon ang matig-a nga panit hugot gyapon, ang liso magapabilin nga hapus patubuon sa ginatos ka mga tinuig. galing, kon ibutang sa tubi, mga pila pa ka tuig ini antes magtubo.

litrato

Pagpatubo sang kalisuhan sang Indyan nga Lotus

Paano mo mahibal-an kon tama na ang imo pagkiskis sang matig-a nga panit sang liso? Mahibal-an mo kon ang kadakuon sa pagdaku sang liso kon ibutang sa tubi. Kon magdoble ang kadakuon sang liso sa sulod sang 24 oras, indi na kinahanglan ang pagkiskis. Kon indi, kinahanglan mo pa kiskisan ang panit sang liso, ibutang ang liso balik sa tuig sa dasun nga 24 oras, kag tan-awon ang kadakuon na. Ang ini nga proseso kinahanglan liwaton hasta magdoble ang kadakuon sang liso.

Kinanglan lang sang liso ang tubi…

Kon madinalag-on ang pagkiskis sang liso, ibabad ang liso sa isa ka suludlan nga puno sang tubi, Ang pinakamanami nga kabugnawon sang tubi sa sugod sang proseso sang pagtubo dapat sa tunga sang 27°C kag 28°C (bisan magdoble ang kadakuon sang liso sa kabugnawon sang 20°C). Sa mini nga kabugnawon nagatubo sang madali ang liso kag sa sulod sang isa ka semana magguha ini. Lantawa ang litrato sa dokumentasyon sa http://www.victoria-adventure.org/…om_seed.html.

Hasta magguha ang una nga dahon, itanum ang nagtubo nga liso sa isa ka malutak nga substrato ukon sa batuhan sang aquarium sa idalum sang suludlan (aquarium, punong). Ang lebel sang tubi sa sulod sang suludlan dapat bisan 30 cm sa ibabaw sang lebel sang substrato. Kon ang gingamit nga midyum amo ang kabatuhan sang aquarium, mahapus nga makatubo ang Indyan nga Lotus sa sulod sang aquarium nga puno sang tubi.

Sa kabilugan, samtang nagalinghod ang tanum, kinahanglan sini sang daku nga espasyo. Pwede mo ini mapadaku sa punong sa tigtulugnaw nga hardin,greenhouse, ukon bisan diin nga layo sa matugnaw nga temperatura. Ang pinakamanami nga temperatura sa pagpadaku sang Indyan nga Lotus dapat sa tunga sang 20°C kag 35°C.

Sa kondisyon sang amon tyempo, ang mga manubo nga temperatura natural lang galing ang tanum makaluwas nga wala sang problema. Sa tigilinit pwede mo masaylo ang Indyan nga Lotus sa guha nga punong galing sa tigtulugnaw, dapat ini taguon sa sulod. Sa pinakamalain nga kaso nga makit-an, makatulog ini sang madugay sa basa nga cellar sa parehas nga pamaagi sang iban nga mga mahamut nga water lily.

Ang pinakamanami nga pamaagi sa pagpadaku sang Indyan nga Lotus amo ang paggamit sang konkreto nga mga tub nga nagakapyot sang bisan ano halin sa 60 ukon 80 ka litro sang tubi – nagabili ini sang mga 10 ka Euros kada isa. Gamita ang mga gadasun nga pamaagi: Ibutang ang nagtubo nga mga/liso sa malutak nga sustrato ukon sa kabatuhan sang aquarium sa sulod sang plorera sang bulak kag ibutang ang plorera sa sulod sang konkreto nga tubo. Para sa pinakamayad nga resulta, pun-on ang konkreto nga tubo sang tubi sa ibabaw.

Ang bintaha sa paggamit sang konkreto nga tubo amo ang malupos ini ibutang sa pangtigtulugnaw nga hardin sa inyo apartment. Sa kaparehas nga kaso, ginarekomenda nga ang tubo ibutang sa ingud sang bintana (siguro mga bintana sang balkonahe) agud masigurado nga ang Indyan nga Lotus nga tanum dapat pasilawan sa init sang adlaw. Sa tigilinit, pwede mo ibutang ang tub sa Bagatnang bahin sang inyo balkonahe ukon sa inyo hardin. Kon imo makit-an, ang Indyan nga Lotus nga tanum mahapus patubuon – bisan sa building sang inyo apartment!

Sunod nga artikulo: Ang Indyan Beech nga Puno Pongamia pinnata »»»

Byernes 26.2.2010 21:51 | imprentahon | Sa mga tubi nga katamnan, Pag-isaisa tudlo sa nagadaku nga tanum

Nahanungod sa KPR

KPR - Hugpong Hardinero sang Slobakya
KPR - Ang Hugpong Hardinero isa ka internasyunal nga organisasyon sang mga hardinero. Magbasa sang madamu pa...
Ipahibalo sa iba ang mga naagyan nahanungod sa pagpadaku sang katamnan. Magsulat sang artikulo nahanungod sa pagpananum, katamnan, pagpadaku sang mga tanum kgbp. Kag ipublish sa inyo kaugalingon nga linggwahe nga edisyon sang amun journal nga Botanix!